Yer Altında Yaşayan New York

Cumartesi, 28 Kasım 2009 23:58 Facebook'ta Paylaş
New York için 24 saat yaşayan şehir derler. Ama ne yaşamak! Bu şehirde hayat sadece kaldırımlarla veya devasa binalarla kısıtlı değil. Yerin altında da 24 saat yaşayan bir New York var. Ben de sizler için New York’u aldım ve yerin altına taşıdım.  Queens, Brooklyn, Bronx, Staten Island ve Manhattan bölgelerindan oluşan New York 809km² alana yayılmış 8 milyon nüfusa sahip dünyanın ekonomik açıdan en önemli metropollerinden biri. Şehrin beş duyu organi, Wall Street, Özgürlük Anıtı, Broadway, Soho ve 5.Cadde, kalbi de New York Metro Sistemi.
Her 5 New York’ludan 4’unun kullandığı metro sistemi Metropolitan Transportation Authority (MTA) tarafından yönetiliyor. Bu kuruma bağlı metrolar, otobüsler ve trenler yılda 2.3 milyar kişiye toplu taşıma hizmeti sunuyor. Mucizevi metro sistemi ile şehrin bir ucundan diğer ucuna yarım saat gibi bir sürede gidebilir Kısacası trafik sıkıştı ise geç kaldım mazaretleri New York’ta geçerli değil. Aman dikkat!

New York Metro Sistemi 1904’de hizmete açıldığında, expres ve yerel hattı tek istasyonda entegre eden ilk metro sistemi olarak ulaşım teknolojisinde devrim yaratmış. Amerikan tarihinde de değişik etnik köklere sahip ırkların bir arada yaşadıkları kozmopolit şehir olgusu, metronun uzakları yakın etmesi ile başlayan sosyal değişimle biçimlenmiş. İlk olarak göçmenlerin ve mavi yakalı sınıfın yaşadıkları alanlardan çıkıp, zenginlerin gittiği parklara, müzelere, kütüphanelere gitmeleri metronun hizmete girmesi ile başlamıs. Kısacası metro New York’ta hayatın günlük işleyişinin atardamarı olmasının yanında şehrin bugünkü sosyal kimliğine de şekil vermiş.

Metro hayatı New York’lulara değişik bir özgürlük anlayışı aşılamıs. Çocukken özgürlüğünüzü anne babanız yanınızda olmadan evden ne kadar uzağa gidebildiğinizle ölçersiniz. Burada, şehri bildiğiniz kadar özgürsünüz.

Metro kültürnüne layıkıyla sahip olabilmenin yolu harita bilgisinden geçer. Ne alakası var şimdi diye düşünmeyin lütfen. 100 yılı aşkın süredir şehri bir ucundan diğer bir ucuna taşıyan bu sistemin “ne nerede” pusulası da akıl almayacak derecede karmaşıktır. Harfler (A, B, R,Q,W) ve rakamlarla (1,2,3,9) belirlenmiş 28 hattı gösteren metro haritasını anlamak için nükleer fizikçi, atom veya roket mühendisi olmak gerekir. Bunlardan biri değilseniz haritaya bakarak depresyona girmeyin! Çare Prozac da değildir. Gidin birine sorun!

New York’da her metro istasyonunun kendine özgü bir hikayesi vardır. Tıpkı şehirler gibi. 2 ve 3 no.lu trenlerin işlediği Chambers ve Canal durakları adresi Manhattan olan onlarca evsiz kişiye kış mevsimi boyunca sığınak olur. N ve R hattında çalışan Prince-Central Park trenlerinde talebeler çantalarına doldurdukları çikolata veya şekerleri okul masraflarının bir kısmını çıkartabilmek için şarkılar eşliğinde satarlar. Grand Central ve 34. Cadde İstasyonları’nda müzisyenler, ressamlar, dansçılar New York sokaklarında göremeyeceğiniz cinsten gösterilerle anılarınızı zenginleştirmenize yardımcı olurlar.

Siz siz olun New York’a gelirseniz 2.25 dolara bir metro kartı alın. Kimseye bir şey sormayın. Mucizevi trenin sizi götürdüğü yere kadar gidin. Seyahatiniz bittiğinde içinizde bambaşka bir dünyanın tadını hissedeceğinizi garanti ediyorum. Haydi iyi yolculuklar!
Haber: Bağlan Nurhan / (Foto: Necdet Kösedağ)